ಮೌನವಾದ ಗಾನಕೋಗಿಲೆ ಎಸ್.‌ ಜಾನಕಿ; ಅನಾಥಗೊಂಡ ಸಂಗೀತ ಲೋಕ

ಮೈಸೂರು, ಜುಲೈ 11 : ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಅಳಿಸಲಾಗದ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತು ಮೂಡಿಸಿದ್ದ, 'ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಗಾನಕೋಗಿಲೆ' ಎಂದೇ ಜನಮಾನಸದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಳಿಯದ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದ ಖ್ಯಾತ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ ಎಸ್. ಜಾನಕಿ ಅವರು ಶನಿವಾರ 88ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ವಯೋಸಹಜ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದರು. ಅವರ ಅಗಲಿಕೆಯಿಂದ ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತ ಲೋಕ ತನ್ನ ಅಪರೂಪದ ಗಾನ ಪ್ರತಿಭೆಯೊಂದನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಂತಾಗಿದೆ.

ಅವರ ನಿಧನದ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಮೊಮ್ಮಗಳು ಅಪ್ಸರಾ ವೈದ್ಯುಲ ಅವರು ಇನ್‌ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್ ಮೂಲಕ ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. "ನಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಯ ಅಜ್ಜಿ ಹಾಗೂ ಸಂಗೀತ ಲೋಕದ ದಿಗ್ಗಜರಾದ ಎಸ್. ಜಾನಕಿ ಅವರು ನಮ್ಮನ್ನು ಅಗಲಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಕುಟುಂಬದವರ ಪ್ರೀತಿಯ ನಡುವೆ ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ವಿಧಿವಶರಾದರು. ಅವರು ಕೋಟ್ಯಂತರ ಜನರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಗಾಯನದ ಮೂಲಕ ನೀಡಿದ ಸಂತೋಷ ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಜೀವಂತವಾಗಿರಲಿದೆ" ಎಂದು ಬರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

"ಜಗತ್ತಿಗೆ ಅವರು ಗಾನಕೋಗಿಲೆ. ನಮ್ಮ ಪಾಲಿಗೆ ಅವರು ಪ್ರೀತಿಯ ಅಜ್ಜಿ. ಅವರ ಸರಳತೆ, ವಿನಯ, ಮಮತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿ ಎಂದೆಂದಿಗೂ ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಉಳಿಯಲಿದೆ" ಎಂದು ಅವರು ಭಾವುಕರಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದೇ ವೇಳೆ ಕುಟುಂಬದ ಖಾಸಗಿತನವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವಂತೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

ಸಂಗೀತವೇ ಬದುಕಾಗಿದ್ದ ಬಾಲ್ಯ

1938ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 23ರಂದು ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಗುಂಟೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ರೆಪಲ್ಲೆ ಪ್ರದೇಶದ ಪಲ್ಲಪಟ್ಲ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಎಸ್. ಜಾನಕಿ ಅವರ ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು ಸಿಸ್ಟ್ಲ ಶ್ರೀರಾಮಮೂರ್ತಿ ಜಾನಕಿ. ಅವರ ತಂದೆ ಸಿಸ್ಟ್ಲ ಶ್ರೀರಾಮಮೂರ್ತಿ ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯರಾಗಿದ್ದರೆ, ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಲ್ಯದ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ಸಿರ್ಸಿಲ್ಲಾದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಜಾನಕಿ ಅವರಿಗೆ ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಸಂಗೀತದತ್ತ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ ಇತ್ತು.

ಕೇವಲ ಮೂರನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ನಾದಸ್ವರ ವಿದ್ವಾಂಸ ಪೈಡಿಸ್ವಾಮಿ ಅವರ ಬಳಿ ಸಂಗೀತಾಭ್ಯಾಸ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಔಪಚಾರಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯದಿದ್ದರೂ, ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಪ್ರತಿಭೆ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಅಭ್ಯಾಸವೇ ಅವರನ್ನು ದೇಶದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗಾಯಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಿತು.

ಆಕಾಶವಾಣಿಯಿಂದ ಎವಿಎಂವರೆಗೆ

1956ರಲ್ಲಿ ಆಕಾಶವಾಣಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಸಂಗೀತ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಡಾ. ಬಾಬು ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರಿಂದ ಬಹುಮಾನ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜಾನಕಿ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು.

ನಂತರ ಚೆನ್ನೈಗೆ ತೆರಳಿ ನಡೆದ ಗಾಯನ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್ ಹಾಡಿದ 'ರಸಿಕ್ ಬಲಮಾ' ಗೀತೆಯನ್ನು ಹಾಡಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಎವಿಎಂ ಸ್ಟುಡಿಯೋದ ಗಮನ ಸೆಳೆದರು. ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ಅವರ ವೃತ್ತಿಪರ ಸಂಗೀತ ಬದುಕಿಗೆ ಹೊಸ ತಿರುವು ದೊರೆಯಿತು. ಎವಿಎಂ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಅವರು ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನ ಆರಂಭಿಸಿದರು.

ಮೊದಲ ಹಾಡಿನಿಂದಲೇ ಯಶಸ್ಸು

1957ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ತಮಿಳಿನ ವಿಧಿಯಿನ್ ವಿಲೈಯಾಟ್ಟು ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ರರಂಗ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಅವರು, ಅದೇ ವರ್ಷ ಆರು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅಚ್ಚರಿ ಮೂಡಿಸಿದರು. ನಂತರದ ಆರು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿದರು.

17 ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ 48 ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗೀತೆಗಳು

ಕನ್ನಡ, ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು, ಮಲಯಾಳಂ, ಹಿಂದಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸಿಂಹಳ, ಜಪಾನಿ, ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಮತ್ತು ಅರೇಬಿಕ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು 17 ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 48 ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗೀತೆಗಳಿಗೆ ಧ್ವನಿಯಾಗಿರುವ ಅಪರೂಪದ ಸಾಧನೆ ಎಸ್. ಜಾನಕಿ ಅವರದು.

ಅವರ ಧ್ವನಿಯ ವಿಶೇಷತೆ ಎಂದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಟಿಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಧ್ವನಿಯ ಭಾವವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಅಪೂರ್ವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ. ಪ್ರೇಮಗೀತೆ, ಭಕ್ತಿಗೀತೆ, ಜಾನಪದ, ವಿಷಾದಗೀತೆ, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ, ಮಕ್ಕಳ ಹಾಡು—ಯಾವುದೇ ಪ್ರಕಾರದ ಹಾಡಾಗಿದ್ದರೂ ಅದಕ್ಕೆ ಜೀವ ತುಂಬುವ ಶಕ್ತಿ ಅವರ ಗಾಯನದಲ್ಲಿತ್ತು.

ಕನ್ನಡಿಗರ ಮನಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಸ್ಥಾನ

ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಎಸ್. ಜಾನಕಿ ಅವರ ಧ್ವನಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ರಾಜ್ ಕುಮಾರ, ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ, ಅಂಬರೀಶ, ಶಂಕರನಾಗ, ಅನಂತನಾಗ, ರಮೇಶ್ ಅರವಿಂದ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ತಲೆಮಾರಿನ ನಟಿಯರಿಗೆ ಅವರು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಧ್ವನಿಯಾಗಿದ್ದರು.

ಜಿ.ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್, ರಾಜನ್–ನಾಗೇಂದ್ರ, ಉಪೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ, ವಿಜಯಭಾಸ್ಕರ, ಹಂಸಲೇಖ ಸೇರಿದಂತೆ ಕನ್ನಡದ ಖ್ಯಾತ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಸಾವಿರಾರು ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದರು. ಅವರ ಅನೇಕ ಹಾಡುಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಕನ್ನಡಿಗರ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಸರಮಾಲೆ

ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರುವ ಎಸ್. ಜಾನಕಿ, ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು 30ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ನೀಡಿ ಅವರನ್ನು ಸನ್ಮಾನಿಸಿತ್ತು. ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು 2014ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತ್ತು.

ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಅಪಾರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಅನೇಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಅಭಿನಂದಿಸಿದ್ದವು.

ಪದ್ಮಭೂಷಣ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ ಕಲಾವಿದೆ

2013ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಎಸ್. ಜಾನಕಿ ಅವರಿಗೆ ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ತಮ್ಮ ಐದೂವರೆ ದಶಕಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಸಂಗೀತ ಸೇವೆಗೆ ಈ ಗೌರವ ತಡವಾಗಿ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು.

ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಮನ್ನಣೆ ದೊರೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವರು ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು. ಅವರ ಈ ನಿರ್ಧಾರ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.

ಕುಟುಂಬದ ಬೆಂಬಲ

1959ರಲ್ಲಿ ವಿ. ರಾಮಪ್ರಸಾದ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದ ಜಾನಕಿ ಅವರ ಸಂಗೀತ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಪತಿಯ ಪಾತ್ರ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳಿಗೂ ಪತಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದರು. 1997ರಲ್ಲಿ ರಾಮಪ್ರಸಾದ್ ಅವರು ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ನಿಧನರಾದ ಬಳಿಕವೂ ಜಾನಕಿ ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.

ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರವೂ ಸಂಗೀತದ ನಂಟು

2016ರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನ ಮತ್ತು ನೇರ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿ ಘೋಷಿಸಿದ್ದ ಎಸ್. ಜಾನಕಿ, ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಅಪಾರ ಒತ್ತಾಯದ ಮೇರೆಗೆ 2018ರಲ್ಲಿ ತಮಿಳಿನ ಪನ್ನಾಡಿ ಚಿತ್ರದ ಹಾಡಿಗೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಧ್ವನಿಯಾಗುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತ ಪಯಣಕ್ಕೆ ಅಂತಿಮ ತೆರೆ ಎಳೆದರು.

ಅಮರವಾದ ಧ್ವನಿ

ಸಾವಿರಾರು ಹಾಡುಗಳು, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು, ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತಟ್ಟಿದ ಧ್ವನಿ, ನಾಲ್ಕು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಹತ್ತಾರು ರಾಜ್ಯಗಳ ಗೌರವಗಳು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಎಸ್. ಜಾನಕಿ ಅವರ ಸಾಧನೆಯ ಒಂದು ಮುಖ ಮಾತ್ರ. ಅವರ ನಿಜವಾದ ಸಾಧನೆ ಎಂದರೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಜನರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿದ ಅಪರೂಪದ ಗಾನ ಪ್ರತಿಭೆ.

ಅವರು ದೇಹತಃ ನಮ್ಮೊಂದಿಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ದಿನ ರೇಡಿಯೊಗಳಲ್ಲಿ, ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಸಂಗೀತ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ, ಮೊಬೈಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ನೆನಪುಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೋಟ್ಯಂತರ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಹೃದಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಧ್ವನಿ ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಮೊಳಗುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಎಸ್. ಜಾನಕಿ ಅವರ ಅಗಲಿಕೆ ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತ ಲೋಕಕ್ಕೆ ತುಂಬಲಾರದ ನಷ್ಟವಾಗಿದೆ.